GS1 Belgilux

Vanaf 2010 zal het mogelijk zijn om RSS (Reduced Space Symbology) streepcodes aan de kassa te scannen. Dit is tenminste de planning die GS1 begin juni jl. bekend gemaakt heeft. Deze nieuwe familie van lineaire streepcodes werd door GS1 ontworpen als een oplossing voor de identificatie van zeer kleine producten of producten waarbij nood is aan meer gegevens in de streepcode. In de praktijk kan RSS onder andere van nut zijn voor de identificatie van gewichtsartikelen, waardebonnen en los verkochte producten zoals fruit en groenten. Dit artikel belicht de basisaspecten van RSS en bespreekt de mogelijke toepassingen ervan. Verder geven we ook een aantal antwoorden op vaak gestelde vragen en tips voor een vlotte omschakeling naar deze nieuwe gegevensdrager.

Wat is RSS?

RSS staat voor Reduced Space Symbology. Het is een familie van lineaire streepcodes die in 1998 ontwikkeld werd door GS1. Deze compacte streepcodes garanderen een volledige productidentificatie en/of bieden een oplossing voor alle mogelijke toepassingen waar nood is aan meer gegevens op een kleiner oppervlak. De RSS familie bestaat uit 7 varianten. 5 hiervan (RSS-14, RSS-14 Truncated, RSS-14 Stacked, RSS-14 stacked omnidirectional en RSS limited) kunnen enkel een GTIN coderen. De 2 overige varianten, nl. RSS Expanded en RSS Expanded Stacked, kunnen tot 74 numerieke of 41 alfabetische tekens voorstellen. Elke variant heeft zijn specifieke toepassingsdomeinen. Een aantal van deze varianten worden hierna verder besproken (zie § RSS toepassingen in kassaomgevingen).

De RSS gegevensstructuur en -inhoud komen overeen met deze van de UCC/EAN-128 streepcode. Doordat de RSS techniek gebruik maakt van de GS1 Application Identifiers, kunnen gegevens zoals serienummers, lotnummers, vervaldata, ... in de streepcode vertaald worden, althans met de 2 Expanded RSS versies.

RSS vergeleken met de huidige EAN/UPC streepcodes

De RSS streepcodes zijn beduidend compacter dan de EAN/UPC streepcodes.

Hieronder een tabel waarin de afmetingen van een EAN-13 streepcode vergeleken worden met deze van de verschillende RSS varianten. Deze afmetingen werden berekend voor een X dimensie (= breedte van de smalste streep) van 0,25 mm, hetgeen voor een EAN-13 streepcodes overeenkomt met een vergrotingsfactor 0,80. Het feit dat de RSS Expanded varianten groter zijn, wordt verklaard door de grotere hoeveelheid gegevens die ze kunnen voorstellen.

Het printen en scannen van RSS streepcodes is sterk gelijkaardig aan het printen en scannen van EAN/UPC streepcodes. Dit betekent concreet dat mits een beperkte update de huidige printers en scanners voor lineaire streepcodes kunnen ingezet worden voor het printen of scannen van RSS.

RSS toepassingen in kassaomgevingen

RSS kan voor verschillende toepassingen ingezet worden in winkelketens:

A. Identificatie van gewichtsartikelen

Om informatie zoals prijs en gewicht in een streepcode op een eenheidsverpakking weer te geven, wordt vandaag gebruik gemaakt van nationale structuren. Voorbeelden hiervan zijn de GS1 Belgilux structuren die aanvangen met prefix 02, 28, 295 of 296. Met deze oplossingen kan in de streepcode enkel een (nationaal) artikelnummer plus de prijs of gewicht weergegeven worden. In het kader van de GS1 harmoniseringprojecten alsook in het belang van de internationale handel, zijn internationale GS1 structuren gewenst.

RSS met de Application Identifier standaard opent hier nieuwe mogelijkheden. De productidentificatie kan gegeven worden d.m.v. een GTIN-14 met leidende ‘9' gevolgd door het GS1 bedrijfsprefix en het artikelnummer, een structuur die reeds gehanteerd wordt op gewichtsartikelen buiten de kassaomgeving. Gewicht en/of prijs zouden bijkomend vermeld worden via de AI standaard.

Vooral de RSS Expanded versies zijn interessant voor de identificatie van gewichts- artikelen aangezien ze meer dan alleen een GTIN kunnen coderen. De RSS Expanded Stacked heeft de bijkomende eigenschap omnidirectioneel scanbaar te zijn wat deze versie bijzonder interessant maakt in kassaomgeving.

B. Traceren van detailhandelseenheden

Stilaan krijgt het aspect ‘traceerbaarheid' ook op detailhandelsniveau meer aandacht, en dit mede door de recente wetgevingen. Zo bijvoorbeeld vereist de EU verordening 176/2000 om het land van oorsprong, het erkenningsnummer van het slachthuis en van de uitsnijderij, ... op het etiket van rundvleesproducten te vermelden. Andere wetgevingen eisen de vermelding van een houdbaarheidsdatum op detailhandelsproducten, ter bescherming van de consument. Deze wetgevingen verplichten niet om deze gegevens in de vorm van een streepcode weer te geven. Toch kan het coderen van dergelijke gegevens nuttig zijn, zeker als je weet dat de EU ‘General Food Law' aan alle operatoren in de voedselketen oplegt om de informatie over hun in- en uitgaande producten gedurende een periode van minimaal 2 jaar te bewaren. Met streepcodes kan de gegevensopslag veel sneller en correcter gebeuren en kan ook de uitwisseling van gegevens naar handelspartners of naar het FAVV - bijvoorbeeld in het kader van een recall - een stuk vlotter verlopen. Deze grotere efficiëntie kan doorgetrokken worden tot de hele toeleveringsketen, zodat het goederen- en stockbeheer, de product-kwaliteit, ... geoptimaliseerd worden.

Voor het traceren van detailhandelseenheden komen de beide RSS Expanded varianten in aanmerking omwille van het grote aantal gegevens die zij kunnen voorstellen.

C. Product-authentificatie

De namaak van dure detailhandelsproducten zoals TV toestellen, GSM's, digitale camera's, uurwerken, .... is een veelvoorkomend probleem. Namaak kan nochtans tegengaan worden door op de objecten een uniek serienummer aan te brengen (alsook de identificatie van het bedrijf dat het product op de markt brengt, hetgeen vandaag ook mogelijk is d.m.v. het GS1 bedrijfsprefix dat in het GTIN vervat zit). Met de huidige EAN/UPC streepcodes is het niet mogelijk om het serienummer in de streepcode te integreren. Om die reden worden serienummers vaak in andere niet-gestandaardiseerde streepcodes (bv. CODE 39) voorgesteld op de verpakking. Het spreekt voor zich dat een veelheid van streepcodes op de consumentenverpakking enkel verwarring meebrengt bij het scannen aan de kassa.

Met de RSS Expanded streepcodes kunnen én een GTIN én een serienummer én eventueel andere gegevens in dezelfde streepcode geïntegreerd worden. Dit lost niet alleen het probleem van de namaakproducten op maar brengt ook logistieke voordelen met zich mee, waaronder tracering doorheen de toeleveringsketen en een efficiënter goederen- en stockbeheer. Verder zal het product nauwkeuriger kunnen opgevolgd worden, wat indirect de productkwaliteit ten goede komt.

D. Waardebonnen

Ook voor waardebonnen zijn tot op heden geen internationale structuren voorhanden. Landen aangesloten bij de eurozone kunnen voor de leveranciersbonnen wel al gebruik maken van een eenvormige structuur (beginnende met prefix 981 of 982). Voor de distributeursbonnen gelden nog steeds nationale structuren. In België wordt hiervoor gebruik gemaakt van de prefixen 998 en 999.

Met de RSS Expanded varianten bestaat de mogelijkheid om naar internationale structuren te evolueren. Hiertoe kent men aan de waardebon een internationaal nummer (een standaard GTIN-13) toe. Bijkomende gegevens zoals de waarde van de bon, de uitgiftedatum, ... kunnen mbv specifieke AI's in de streepcode opgenomen worden.

E. Los verkochte producten zoals groenten en fruit

Los verkochte groenten en fruit zijn doorgaans moeilijk te markeren. Sommige winkelketens gebruiken hiervoor PLU codes (Price Look Up). Voor detailhandelaars betekent dit een investering in ‘Category Management' aangezien deze codering niet toelaat bijkomende product- en categorie informatie te coderen. Verder is ook het risico op foute invoering groter en gaat het proces aan de kassa langzamer doordat de codes handmatig ingevoerd worden.

Voor los verkochte groenten en fruit biedt RSS-14 Stacked Omnidirectional een oplossing. Deze RSS variant kan een GTIN uiterst compact voorstellen (door de twee op elkaar gestapelde elementen). Bovendien is de RSS-14 Stacked Omnidirectional, zoals de naam reeds laat vermoeden, in alle richtingen scanbaar.

F. Heel kleine producten

Ook de hele kleine producten zoals een pakje kauwgom, een penseel, kleine parafarmaceutische producten zijn moeilijk te markeren producten. Voor deze productengroep is het in eerste instantie belangrijk ze te identificeren. Extra informatie is hier minder belangrijk. De RSS varianten die het best in aanmerking komen zijn RSS-14 truncated, RSS-14 Stacked en/of RSS-limited. Deze 3 va-rianten zijn uiterst compact maar kunnen niet in alle richtingen gescand worden.

RSS Sunrise 2010

GS1 heeft dit jaar de globale ‘sunrise' datum van 1 januari 2010 aangekondigd voor de RSS streepcodering op kassa-niveau. Deze beslissing werd genomen op basis van de resultaten van een studie die uitgevoerd werd bij o.a. Procter & Gamble, Wal Mart en Carrefour. Verder werden ook de regionale GS1 organisaties over de hele wereld bij de studie betrokken.

Concreet betekent dit dat tegen 2010 RSS streepcodes en GS1 Application Identifiers beschikbaar moeten zijn in alle scanningsystemen bestemd voor scanning van detailhandelseenheden. De winkels zullen dus moeten uitgerust zijn met de juiste apparatuur. Leveranciers zullen daar waar vereist aangespoord worden om vanaf 2010 RSS streepcodes op hun consumenteneenheden te gebruiken. In een eerste periode zal echter enkel het GTIN voorgesteld worden in deze streepcode. De meeste huidige scanningsystemen kunnen, mits een eenvoudige update, hiernaar aangepast worden. Wenst men echter ook bijkomende gegevens zoals gewicht, prijs, lotnummer, minimum houdbaarheids-datum, ... te integreren in de streepcode, dan zijn hogere investeringen vereist om het kassasysteem op punt te stellen. Het coderen van extra gegevens zal daarom ook niet meteen vanaf 2010 verplicht worden. Precieze data voor het gebruik van extra gegevens zullen later door GS1 aangekondigd worden en zullen sterk afhangen van de toepassingsgebieden, het land en de sector.

Wil dit zeggen dat de EAN/UPC streepcodes volledig zullen vervangen worden door RSS streepcodes? Neen, uiteraard niet. Wanneer geen bijkomende informatie vereist is en wanneer er op de verpakking voldoende plaats is voor een EAN/UPC symbool, dan is geen verandering vereist tenzij de fabrikant extra plaats wil vrijmaken voor tekstinformatie. De eigenaar van het merk (die tevens verantwoordelijk is voor de verpakkingsdesign) beslist hierover. EAN/UPC zal dus blijvend gebruikt worden tot wanneer een fabrikant/of distributeur RSS nodig acht.

Waarom nog RSS als RFID/EPC voor de deur staat?

Zowel met RSS als met EPC bereiken we nieuwe horizonten: producten kunnen nog beter opgevolgd worden in de toeleveringsketen en de onderlinge samenwerking tussen handelspartners wordt nog sterker. Waarin verschillen beide technologieën dan van elkaar? En welke zijn de (beweeg)redenen om te opteren voor de ene versus de andere technologie?

In sommige aspecten zijn RSS en EPC sterk vergelijkbaar. Ze kunnen beiden ingezet worden in kassaomgevingen en ze hebben beide gemeenschappelijk dat ze meer informatie over een product (meer dan alleen een GTIN) kunnen bijhouden in de toeleveringsketen. Maar op andere punten zijn RSS en EPC dan weer erg verschillend.

Met EPC moet een operator niet meer scannen, kunnen meerdere tags ineens gelezen worden en kunnen sommige tags zelfs herschreven worden. Het inlezen van gegevens zal dus steeds zeer vlot verlopen. Een nadeel is wel dat de opstelling van EPC doorgaans ingrijpende structurele veranderingen met zich meebrengt en belangrijke investeringskosten vereist.

De kost om RSS te implementeren is veel beperkter. Vandaag kunnen RSS streepcodes immers al door de meeste scanners (mits een eenvoudige upgrade ervan) gelezen worden. RSS biedt dus vooral een oplossing voor handelspartners die meer informatie wensen uit te wisselen, maar zich de extra investeringen in RFID/EPC op korte termijn niet kunnen veroorloven. RSS kan dus hier beschouwd worden als een goede transitieoplossing naar EPC.

Een RSS streepcode mag dan wel goedkoper zijn dan een RFID tag, toch moeten 2 belangrijke punten in acht genomen worden. Ten eerste, de prijs van de EPC tags zijn al een poosje aan het dalen. En ten tweede en misschien wel het belang-rijkste punt, de kost is maar één aspect van het verhaal. Naast het kostenplaatje zijn er de voordelen die men eruit haalt. Een kosten-baten analyse tussen RSS en EPC is zeer sterk afhankelijk van de business vereisten. Zo kan EPC bepaalde zaken verwezenlijken, die met streepcodes nooit haalbaar zullen zijn. Bijvoor-beeld, met een streepcode wordt ge-scand wat binnenkomt en wat buitengaat. Op die manier kan het inventaris-niveau bepaald worden. Maar met RFID kunnen - door de simultane lezing van meerdere tags bij één enkele scan - de voorraden on-line opgevolgd worden. De keuze van de technologie moet dus gebaseerd worden op de toepassing waarvoor men de technologie wenst aan te wenden.

Hoe zich best voorbereiden op RSS?

2010 wordt als streefdatum genomen om alle streepcodesystemen om te schakelen naar systemen die RSS streepcodes kunnen lezen en die de Application Identifiers kunnen interpreteren. Tijdig de nodige maatregelen nemen om een vlotte omschakeling mogelijk te maken, is zeker geen overbodige luxe. Hieronder volgen een aantal tips:

• De eerste prioriteiten liggen bij de identificatie van verse voeding, producten met een veranderlijke hoeveelheid en kleine (para)farmaceutische producten die aan de detailhandelskassa verkocht worden. Ga als fabrikant na, of u dergelijke producten aanbiedt. Indien ja, neem de nodige maatregelen die hieronder opgesomd zijn.
• Raadpleeg nu reeds uw materiaalfabrikant om te horen of uw huidige soft- en hardware geüpdatet kan worden naar RSS streepcodes. Vraag tevens hoeveel tijd hiervoor moet worden voorzien, zodanig dat u de omschakeling tijdig in uw planning kan opnemen.
• Stel een kosten-baten analyse op voor de omschakeling naar deze nieuwe gegevensdrager.
• Bij de aankoop van nieuwe software/hardware, zorg er meteen voor dat dit materiaal RSS compatibel is.
• Zodra RSS aan de kassa bij de meeste distributeurs mogelijk wordt, doen fabrikanten er goed aan zo snel mogelijk om te schakelen. Gebeurt dit bijvoorbeeld op het ogenblik dat een wijziging aan de verpakkings design van het product wordt doorgevoerd, kan de aanpassing met weinig extra kosten plaatsvinden.